İran Devrim Muhafızları, İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik geniş çaplı saldırılarının ardından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini kısıtlama kararı aldığını duyurdu. Gelişme, Muhafızlara yakınlığıyla bilinen Tasnim Haber Ajansı üzerinden kamuoyuna aktarıldı.
Bu adım, yalnızca askeri değil ekonomik açıdan da önemli bir mesaj olarak değerlendiriliyor. Kararın ardından küresel piyasalarda hareketlilik yaşanırken, enerji fiyatlarına ilişkin beklentiler yeniden gündeme geldi.
İngiltere merkezli Barclays, bölgedeki gerilimin sürmesi halinde petrol fiyatlarında sert yükseliş görülebileceğini belirtti. Bankanın analizine göre, ham petrolün kısa vadede varil başına 100 dolar seviyesine yaklaşabileceği ifade edildi.
Dünyanın Enerji Koridoru
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından kritik bir geçiş noktası konumunda bulunuyor. Basra Körfezi’ni açık denizlere bağlayan tek çıkış kapısı olan boğazdan:
Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si geçiyor,
Günlük yaklaşık 21 milyon varil petrol taşınıyor,
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si bu rota üzerinden gerçekleştiriliyor.
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), Hürmüz Boğazı’nı “dünyanın en önemli petrol geçiş güzergâhı” olarak tanımlıyor. Olası bir kesintinin küresel arzı doğrudan etkileyebileceği belirtiliyor.
Türkiye’ye Etkisi
Enerji ithalatına yüksek oranda bağımlı olan Türkiye açısından gelişmeler yakından izleniyor. Türkiye’nin petrolde yüzde 92, doğal gazda ise yüzde 99 dışa bağımlı olduğu biliniyor. Enerji fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
İran İçin de Riskli
Öte yandan söz konusu kararın İran ekonomisi üzerinde de etkili olabileceği ifade ediliyor. Petrol ve petrol ürünleri ihracatının, İran’ın toplam ihracat gelirinin yüzde 17’sinden fazlasını oluşturduğu, doğal gazın payının ise yaklaşık yüzde 12 olduğu belirtiliyor.
OPEC içinde 2023 itibarıyla dördüncü büyük üretici konumunda bulunan İran’ın petrol ihracatının önemli bir bölümünün Çin Halk Cumhuriyeti’ne yapıldığı biliniyor. 2023 yılında İran petrolünün yaklaşık yüzde 90’ının Çin’e gittiği aktarılıyor.
Uygulanabilirlik Tartışması
İran Devrim Muhafızları’nın geçişleri engellediklerine dair açıklamalarına karşın, uluslararası çevrelerde bu kararın tam anlamıyla uygulanmasının zor olabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor.
BLÖF MÜ, GERÇEK Mİ? Piyasalar alarmda olsa da uzmanlar temkinli: "Hürmüz’ü tamamen kapatmak İran’ın kendi ayağına sıkması demek." Bu tehlikeli oyunun kazananı olmayacak ama faturayı yine tüm dünya ödeyecek!
